أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )
347
قانون ( فارسى )
سماق ، گلنار ، هريك سه درهم گرد شوند و بر دندان مالند يا بچسبانند . داروهاى گيرنده مخلوط با الوا و زاج زرد و جوش كوره خوبند . نسخهء دارويى كه هميشه براى دندان خوب است : مشك زمين ، گل ، سنبل الطيب ( علف گربه ) ، نمك بلورى ، كزمازو ، سوختهء شاخ بز نر كوهى ( قرن الايل ) بهطور تساوى . اگر از كاهش گوشت ميان دندانها باشد ، علاجش شب يمانى ( زاج سفيد ) سوختهء عود ، مشك زمين ، گلنار و سماق است . فصل هشتم سوراخ شدن و تآكل كه از رطوبت ناپسند است و در دندان متعفن شده است . علاج : منظور از معالجهء تآكل آن است كه تآكل را از افزايش بازداريم ، كه بايد گوهر مادهء بدخيم را زدود و مادهء منشأ آن را از بين برد و نگذاشت به دندان برسد ، كه اگر نياز باشد بايد پاكسازيها را استعمال نمود . داروى بازدارندهء تآكل ، داروهاى خشككننده است ، كه تا علت قوى باشد بايد داروى بسيار خشكىبخش و گرمكننده به كار برد ، و اگر قوى نباشد دارويى كه خشكىبخش و گيرنده است ، از قبيل : آس ، صمغ فيلزهره ، سنبل رومى ، كافى است كه به صورت گوناگون ذكر شده استعمال شود . اكثرا داروهاى دندان آگندن مفيد است از قبيل : مشك ، مشك زمين ، يا سك مشكآلوده به تنها ، كه مانع تآكل و مسكن درد است ، يا آگنهء مصطكى و مشك زمين ، يا مرّ ، يا صمغ كاج ، يا مازوج و صمغ فيلزهره ، يا صمغ كاج و افيون ، يا بارزد و گوگرد زرد و صمغ كاج ، يا سقز و فلفل ، يا سك و سقز و پونه ، يا كوبيده و ساييدهء سياه دانه معجون با سركه و عسل ، دندان خوره زده را با گوگرد پر كنند و بمالند . زنجفيل جوشيده با عسل و سركه كه بسيار خوب است ، صمغ انگدان و قطران ، صمغ انگدان و درمنه ، صمغ انگدان تنها در موم بجوشد كه تحليل نرود ، مسكن درد خوبى است . قير تنها يا همراه داروهاى ديگر . صمغ فيلزهره و زاج ، كافور هم براى آگنهء دندان استعمال شده ، بسيار مفيد است كه تآكل را منع مىكند و درد را تسكين دهد و بايد از داروهاى مسكن كه در باب درد دندان آمدهاند استفاده كرد . آبكيهاى ماليدنى ساخته از گندبيدستر و عاقرقرحا و افيون و بارزد ، هريك يك جزء مفيدند .